Το Κουκλέσι είναι ένα παραδοσιακό χωριό της Ηπείρου, στον νομό Ιωαννίνων, στα όρια με τον νομό Πρέβεζας. Βρίσκεται νότια της πόλης των Ιωαννίνων και αποτελείται από τον παλιό οικισμό Κουκλέσι και τον νεότερο οικισμό Κάτω Κουκλέσι ή Ποταμιά, γνωστό παλαιότερα ως «Κελί». Σήμερα, η έδρα της κοινότητας βρίσκεται στο Κάτω Κουκλέσι, που αποτελεί και τον μεγαλύτερο οικισμό.
Το παλιό Κουκλέσι είναι χτισμένο σε μικρό οροπέδιο, στις παρυφές του Κουκλεσίτικου Βουνού και του Μοριζιού, ανατολικά και χαμηλότερα από τη νότια κορυφογραμμή του Ολύτσικα (Τόμαρου). Τα σπίτια και οι μαχαλάδες είναι διάσπαρτα σε φυσικά ισιώματα, ριζότοπια και ήπιες πλαγιές, σχηματίζοντας έναν αυθεντικό ορεινό οικισμό απόλυτα εναρμονισμένο με το φυσικό τοπίο.
Γύρω από τον παλιό πυρήνα του χωριού βρίσκονται ιστορικά και θρησκευτικά σημεία, όπως ο Άγιος Νικόλαος (παλιό μοναστήρι), τα πηγάδια και οι ξερολιθιές, που μαρτυρούν τον παραδοσιακό αγροτικό και κτηνοτροφικό χαρακτήρα της περιοχής.
Κατά τον Μεσοπόλεμο και κυρίως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο διάσπαρτος παλιός οικισμός άρχισε να συγκεντρώνεται σε πιο προσβάσιμα σημεία. Την ίδια περίοδο ξεκίνησε η ανάπτυξη του Κάτω Κουκλεσίου, κοντά στη δημόσια οδό και στον ποταμό Λούρο. Παρά τις μετακινήσεις, μικροί μαχαλάδες όπως η «Κιάφα», η «Τόκα» και ο απομακρυσμένος «στο Βουνό» κατοικούνται ακόμη και σήμερα, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη του παλιού χωριού.
Το Κάτω Κουκλέσι είναι χτισμένο στη δεξιά όχθη του ποταμού Λούρου, στους πρόποδες του Κουκλεσίτικου Βουνού και δίπλα στη δημόσια οδό Ιωαννίνων – Άρτας. Τα περισσότερα σπίτια συγκεντρώνονται γύρω από το παλιό Χάνι και την εκκλησία του Αγίου Σώζοντα, ενώ ο οικισμός έχει επεκταθεί και προς την ανατολική πλευρά της κοιλάδας, κοντά στο ποτάμι.
Η θέση του χωριού βρίσκεται στο βάθος μιας εντυπωσιακής χαράδρας ανάμεσα στον Ολύτσικα (δυτικά) και το Ξηροβούνι (ανατολικά). Πάνω από τη σήραγγα της Κλεισούρας υψώνονται επιβλητικοί βράχοι, προσδίδοντας στην περιοχή έντονο φυσικό και γεωλογικό ενδιαφέρον. Η χαράδρα ταυτίζεται με τον αρχαίο Χάραδρο, όπου στην αρχαιότητα υπήρχε ομώνυμη πόλη.
Το Κουκλέσι συνορεύει:
• βόρεια με τη Μουσιωτίτσα και το Τέροβο
• νότια με την Κλεισούρα και τη Βούλιστα Παναγιά
• ανατολικά με τα Πέντε Πηγάδια
• δυτικά με την οροσειρά του Ολύτσικα
Η απόσταση από τα Ιωάννινα είναι περίπου 38 χιλιόμετρα.
Το υψόμετρο του παλιού Κουκλεσίου φτάνει τα 650 μέτρα, ενώ της Ποταμιάς τα 120 μέτρα.
Η συνολική έκταση της κοινότητας είναι περίπου 17 τετραγωνικά χιλιόμετρα, με κυρίαρχο στοιχείο το ορεινό ανάγλυφο, εκτεταμένους βοσκότοπους, δασικές εκτάσεις και περιορισμένη καλλιεργήσιμη γη. Σήμερα, η οικοδομική και αγροτική δραστηριότητα επικεντρώνεται κυρίως στην περιοχή της Ποταμιάς, με καλλιέργειες, κήπους, περιβόλια και οπωροφόρα δέντρα.
Ο ναός του Αγίου Νικολάου αποτελεί το παλαιότερο κτίσμα του Κουκλεσίου και ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά και θρησκευτικά μνημεία της περιοχής. Σύμφωνα με τη χρονολόγηση που είναι χαραγμένη σε πέτρα στο υπέρθυρο του ιερού (κόγχη του Άι-Δήμου), ο ναός χτίστηκε περί το 1806, τοποθετώντας την ανέγερσή του στις αρχές του 19ου αιώνα.
Η προφορική παράδοση συνδέει τον Άγιο Νικόλαο με την εποχή του Αλή Πασά Τεπελενλή. Οι Κουκλεσιώτες μαστόροι φέρεται να εργάστηκαν στα έργα του κάστρου και των λουτρών των Ιωαννίνων. Όταν ζήτησαν άδεια να επιστρέψουν στο χωριό για να επισκευάσουν την εκκλησία τους, ο Αλή τούς επέτρεψε να φύγουν, όμως τους παρακολουθούσε στενά.
Όταν πληροφορήθηκε ότι οι μαστόροι άρχισαν να χτίζουν ξανά τον ναό στο Κουκλέσι, έστειλε άνθρωπό του να ρωτήσει αν πράγματι ανεγείρεται εκκλησία. Οι μαστόροι απάντησαν καταφατικά, αλλά δεν επέστρεψαν ποτέ ξανά στα Γιάννενα. Έτσι, ο Άγιος Νικόλαος ολοκληρώθηκε και παρέμεινε στο χωριό ως σύμβολο πίστης, ελευθερίας και συλλογικής μνήμης.
Ο ναός είναι χτισμένος σε χαμηλό πλάτωμα, στη δυτική πλευρά του παλιού οικισμού, σε θέση ελαφρώς υψηλότερη από το γούπατο και κοντά στα παλιά πηγάδια. Η περιοχή παλαιότερα ήταν κατάφυτη, με δρύες, φτελιές, πουρνάρια και άλλα δέντρα. Από τη βόρεια πλευρά βρίσκονταν τα κελιά και οι εγκαταστάσεις του παλιού μοναστηριού.
Από το σημερινό μεσοχώρι, ο Άγιος Νικόλαος φαίνεται «κολλημένος» σχεδόν στην πετρώδη πλαγιά του Ολύτσικα, ενσωματωμένος απόλυτα στο τοπίο.
Ο Άγιος Νικόλαος είναι απλή βασιλική με τρούλο στον κυρίως ναό.
Η στέγη του κυρίως ναού και του ιερού στηρίζεται σε θόλο και καλύπτεται με πλάκες (σχιστόλιθο). Ο νάρθηκας, κάτω από την ίδια στέγη, δεν φέρει θόλο αλλά ξύλινο σκελετό από δέντρα της περιοχής, ώστε να αντέχει το βάρος της πέτρινης επικάλυψης.
Στη νότια πλευρά εκτείνεται το παλιό χαγιάτι, με ορθογώνιες χτιστές λιθοκολόνες και χαμηλά κλεισίματα. Οι επεμβάσεις που έγιναν κατά καιρούς δεν αλλοίωσαν τη μορφή του ναού.
Η κόγχη του ιερού εξωτερικά κοσμείται με επτά τυφλά αψιδώματα. Το κεντρικό φέρει τον φεγγίτη του ιερού, ενώ στην κορυφή της πέτρας διακρίνεται η χρονολόγηση κτίσεως. Τα παράθυρα είναι μικρά και στενά, ενώ οι πόρτες χαμηλές, με καμάρα. Το δάπεδο είναι στρωμένο με χοντροπλάκες, όπως σώζεται έως σήμερα.
Τα υλικά προέρχονται αποκλειστικά από την περιοχή:
- πέτρα, γωνιόλιθοι και πρέκια από τοπικά πετρώματα
- σχιστόλιθος στέγης από την περιοχή «Γκρόπα»
- χαρακτηριστική κόκκινη πέτρα από τη θέση «Ντρούσκαλα»
- ασβέστης από τα ασβεστοκάμινα του χωριού
- ξυλεία από δρύες, φτελιές και βελανιδιές
Η επιλογή των υλικών φανερώνει γνώση, αυτάρκεια και υψηλή τεχνική των ντόπιων μαστόρων.
Πάνω από τη δυτική θύρα του κυρίως ναού σώζεται η υπέρθυρη επιγραφή της αγιογράφησης. Ο ναός αγιογραφήθηκε τον Φεβρουάριο του 1849 από τους αδελφούς Ιωάννη, Νικόλαο και Ματθαίο, αγιογράφους από τη Χιονάδες της επαρχίας Αγίου Βελλά.
Την περίοδο εκείνη το χωριό υπαγόταν στη Μητρόπολη Ιωαννίνων, με δεσπότη τον Ιωαννίκιο.
Το τέμπλο θεωρείται αξιόλογο έργο βυζαντινής τέχνης. Η κατασκευή του αποδίδεται στη δωρεά του Ευθύμιου (Θύμιου) Ζήκου από τη Ζώριστα, γιου του περίφημου Ζήκου Μίχου. Αν και το ακριβές έτος της δωρεάς δεν είναι γνωστό, θεωρείται ότι πραγματοποιήθηκε μετά το 1849 και πριν το 1854.
Ο ξυλογλύπτης του τέμπλου παραμένει άγνωστος, όπως συχνά συνέβαινε την εποχή εκείνη.
Με τον ναό ήταν άρρηκτα συνδεδεμένο και το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου. Δεν υπάρχουν γραπτές πηγές για την ίδρυσή του, όμως η προφορική παράδοση μιλά για σημαντική ακμή, πολλά υδροπράγματα και οικονομική δραστηριότητα.
Τα κτίσματα (κελιά, μαντριά) βρίσκονταν νότια του ναού, στην ίδια πλαγιά, χωρισμένα από έναν ξερολάγκαδο που διακρίνεται ακόμη. Το παλιό Σχολείο ήταν μοναστηριακό κτίριο και αποτελούσε μέρος του συγκροτήματος «Άι-Νικόλας».
Κατά τον Απελευθερωτικό Πόλεμο 1912–1913, το Σχολείο καταστράφηκε ολοσχερώς και ο ναός λεηλατήθηκε χωρίς να καεί. Η Εκκλησιαστική Επιτροπή κατέγραψε τις ζημιές και υπέβαλε αναφορά στη Μητρόπολη Ιωαννίνων την 1η Μαΐου 1913.
Η συνολική ζημία εκτιμήθηκε στις 5.660 δραχμές, αποκαλύπτοντας τον πλούτο και τη σημασία του ναού και του μοναστηριού για την περιοχή.
Ο Άγιος Νικόλαος Κουκλεσίου δεν είναι απλώς ένας παλιός ναός. Είναι ζωντανή μαρτυρία της πίστης, της τέχνης και της ιστορικής πορείας του χωριού, δεμένος με το τοπίο και τη συλλογική μνήμη των ανθρώπων του τόπου.
Ήδη από τα πρώτα στάδια της επιστημονικής έρευνας διαπιστώθηκε ότι το Σπήλαιο Περιστέρι περιλαμβάνει οριζόντιους θαλάμους, καθώς και άλλα σπηλαιολογικά ευρήματα ιδιαίτερης επιστημονικής αξίας. Το σπήλαιο του Κουκλεσίου βρίσκεται στην ίδια γεωλογική διάρθρωση με την περιοχή του Αχελώου, γεγονός που το καθιστά ακόμη πιο σημαντικό και χρήζει ιδιαίτερης προσοχής και μελέτης.
Σημαντικό στοιχείο που προέκυψε από τις πρώτες έρευνες του σπηλαιολόγου Αντώνη Μπαρτζώκα είναι ότι το Σπήλαιο Περιστέρι πιθανόν αποτελείται από διαδοχικούς θαλάμους, μικρούς ή μεγαλύτερους, οι οποίοι κατεβαίνουν σταδιακά προς τη βάση της χαράδρας, στην περιοχή των Πλατανάκιων και στο χαμηλότερο τμήμα του φαραγγιού.
Τόσο ο ερευνητής σπηλαιολόγος όσο και η τοπική κοινότητα αναγνωρίζουν τη σημασία της συνέχισης της έρευνας. Γίνονται προσπάθειες για την εξασφάλιση των απαραίτητων πιστώσεων και τη συνεργασία με δημόσιους και επιστημονικούς φορείς, ώστε να καταστεί δυνατή η συστηματική και ασφαλής διερεύνηση του σπηλαίου.
Υπάρχει η αισιόδοξη προσδοκία ότι το Σπήλαιο Περιστέρι θα ερευνηθεί πληρέστερα στο άμεσο μέλλον και θα αναγνωριστεί ως χώρος ιδιαίτερης επιστημονικής αξίας, ικανός να καταταχθεί ανάμεσα στα σημαντικότερα εξερευνημένα και καταγεγραμμένα σπήλαια της Ελλάδας.
Η μικρή εκκλησία του Αγίου Σώζοντα, που βρίσκεται στην Κάτω Κουκλέσι (Ποταμιά), θεωρείται ένα από τα πρώτα κτίρια του οικισμού και συνδέεται στενά με την πρώτη φάση κατοίκησης της περιοχής.
Είναι χτισμένη σε ελαφρώς υπερυψωμένο έδαφος κοντά στο φαράγγι και κοντά στο ποτάμι. Το γύρω τοπίο είναι τραχύ, με βραχώδεις σχηματισμούς, ελαιόδεντρα και φυσικές πλαγιές που ενσωματώνουν την εκκλησία αρμονικά στο περιβάλλον της.
Η εκκλησία είναι μικρή σε μέγεθος και κατασκευή, αντανακλώντας τις ανάγκες και τις δυνατότητες της τοπικής κοινότητας κατά τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής της. Σύμφωνα με την παράδοση, αρχικά χρησίμευε ως χώρος λατρείας για τους πρώτους κατοίκους που εγκαταστάθηκαν στο κάτω μέρος του χωριού.
Αρχιτεκτονικά, ο Άγιος Σώζοντας είναι απλός και λιτός. Με την πάροδο του χρόνου, έγιναν επισκευές και μικρές παρεμβάσεις προκειμένου να διατηρηθεί το κτίριο, χωρίς να αλλοιωθεί ο αρχικός του χαρακτήρας.
Η εκκλησία παραμένει ένα σημαντικό ορόσημο για την Κάτω Κουκλέση και ένα σύμβολο της πρώιμης αποίκισης του χωριού, της θρησκευτικής ζωής και της σύνδεσής του με το περιβάλλον.
Η τοποθεσία όπου χτίστηκε η εκκλησία του Αγίου Σώζοντα δεν επιλέχθηκε τυχαία. Η κατασκευή της σε αυτό το συγκεκριμένο σημείο εξυπηρετούσε και έναν πρακτικό σκοπό, καθώς σηματοδοτούσε το ανατολικό όριο του χωριού, προς την κατεύθυνση του Τερόβου και της περιοχής Κλεισούρα.
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση στο Κουκλέσι, ο Άγιος Σώζοντας ζούσε κάποτε στο όρος Ξηρόβουνι ως βοσκός. Οι Τούρκοι τον συνέλαβαν και προσπάθησαν να τον αναγκάσουν να προσηλυτιστεί στο Ισλάμ, αλλά εκείνος αρνήθηκε να απαρνηθεί την πίστη του. Τελικά τον σκότωσαν και η χριστιανική κοινότητα τον τίμησε ως άγιο.
Ενώ εργαζόταν ως βοσκός, ο Άγιος Σώζοντας έστελνε τα πρόβατά του να βόσκουν στο όρος Ολύτσικας. Για το λόγο αυτό, εκκλησίες αφιερωμένες στον Άγιο Σοζόντα βρίσκονται τόσο στο Κουκλέσι όσο και ψηλότερα στο όρος Ξηρόβουνι, κοντά στον ανώτερο οικισμό.
Αυτό είναι που αφηγείται η τοπική προφορική παράδοση. Ωστόσο, σύμφωνα με τη σύντομη αγιογραφία που σώζεται στην εκκλησία, ο Άγιος Σοζόντας ήταν χριστιανός μάρτυρας από τη Λυκαονία, ο οποίος υπέστη μαρτυρικό θάνατο κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Μαξιμιανού. Το κοσμικό του όνομα ήταν Ταράσιος. Έκοψε το χέρι ενός χρυσού αγάλματος της Άρτεμης στην Κιλικία, το έσπασε σε κομμάτια και τα μοίρασε στους φτωχούς. Για αυτή του την πράξη, συνελήφθη και του έσπασαν τα κόκαλα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τον τιμά στις 7 Σεπτεμβρίου.
Κατά τη διάρκεια του Ελληνικού Απελευθερωτικού Πολέμου (1912-1913), η Εκκλησία του Αγίου Σώζοντα στην Κουκλέσι διέθετε σημαντική εκκλησιαστική περιουσία. Αυτό τεκμηριώνεται σε επίσημη έκθεση που υποβλήθηκε από την Εκκλησιαστική Επιτροπή στη Μητρόπολη Ιωαννίνων την 1η Μαΐου 1913.
Οι ζημιές που αναφέρθηκαν περιλάμβαναν:
- Ιερά σκεύη αξίας 50 δραχμών
- Αμφία αξίας 60 δραχμών
- 5 εικόνες αξίας 110 δραχμών
- Ένα θυμιατό αξίας 10 δραχμών
- 21 εκκλησιαστικά βιβλία αξίας 150 δραχμών
- 10 όκες κεριών αξίας 100 δραχμών
- 350 ελαιόδεντρα αξίας 3.500 δραχμών
- Ένα τραπεζομάντιλο αξίας 30 δραχμών
Η συνολική εκτιμώμενη ζημιά ανήλθε σε 4.010 δραχμές, υπογραμμίζοντας τη σημασία και την ευημερία της εκκλησίας εκείνη την εποχή.
Στην περιοχή υπήρχε επίσης ένα νεκροταφείο, το οποίο φαίνεται να χρησιμοποιήθηκε κατά την πρώιμη περίοδο του οικισμού. Σύμφωνα με τους ηλικιωμένους της περιοχής, όσοι δεν μπορούσαν να μεταφερθούν στο ανώτερο χωριό θάβονταν εδώ.
Σήμερα, ο Άγιος Σοζώντας διατηρεί περίπου 300 ελαιόδεντρα ως εκκλησιαστική περιουσία. Στο παρελθόν, ο αριθμός τους ξεπερνούσε τα 500, αλλά κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου υπέστη σημαντικές απώλειες.
Κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων του 20ού αιώνα, πολλά στρατιωτικά οχήματα μεταφοράς που ήταν σταθμευμένα κοντά στο παλιό εκκλησάκι καταστράφηκαν.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, δίπλα στο παλιό εκκλησάκι του Αγίου Σώζοντα, χτίστηκε μια νέα εκκλησία αφιερωμένη στον ίδιο άγιο, με την οικονομική συνεισφορά των κατοίκων της περιοχής. Η νέα εκκλησία είναι μεγαλύτερη και πιο προσβάσιμη, αν και οι κατασκευαστικές εργασίες δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί.
Η παλιά εκκλησία του Αγίου Νικολάου, ωστόσο, υπέστη σημαντικές δομικές ζημιές με την πάροδο του χρόνου. Έχει εμφανίσει σοβαρές ρωγμές και κινδυνεύει να καταρρεύσει λόγω του διαχωρισμού στη βάση του τρούλου της. Για το λόγο αυτό, απαιτούνται υποστηρικτικά τοιχώματα αντιστήριξης προκειμένου να διατηρηθεί το παλαιότερο μνημείο του χωριού. Οι κάτοικοι της Κουκλέσης συνεχίζουν να καταβάλλουν προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή.
Στον Άγιο Σώζοντα, κάθε 7 Σεπτεμβρίου γινόταν παραδοσιακά ένα μικρό ετήσιο πανηγύρι, ειδικά κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου.
Κατά τη διάρκεια ενός από αυτά τα πανηγύρια, συνέβη ένα τραγικό περιστατικό — ένας ατυχής πυροβολισμός. Σύμφωνα με τοπικές μαρτυρίες, το θύμα ήταν ένας άνδρας ονόματι Χρηστάκης, ο οποίος τραυματίστηκε θανάσιμα από πυροβολισμό, που σύμφωνα με πληροφορίες πυροβόλησε ο Γιώργος Τάσης ή πιθανόν κάποιο άλλο άτομο. Μετά από αυτό το περιστατικό, το πανηγύρι σταμάτησε σταδιακά.
Το Πάσχα, ο παραδοσιακός χορός Καγκκελάρι, συνοδευόμενος από τραγούδια, γινόταν έξω από την αυλή του Αγίου Νικολάου, σε ένα μικρό ανοιχτό χώρο (αγροτική γη) κάτω από την εκκλησία και κοντά στα ψηλά πλατάνια.
Στον ίδιο χώρο, παίζονταν επίσης παραδοσιακά λαμπριανά παιχνίδια, όπως Βάθης, Γεράκι, Τούρας, Μαύρο Γάιδαρο και Παπάδια, διατηρώντας στοιχεία της τοπικής λαϊκής κουλτούρας και της κοινοτικής ζωής.
Το ξωκλήσι του Αϊ-Λια βρίσκεται στο βουνό πάνω από το χωριό. Κάθε χρόνο, στις 20 Ιουλίου, ανήμερα της εορτής του Προφήτη Ηλία, γίνεται το παραδοσιακό πανηγύρι του χωριού.
Παλαιότερα, με την αποπεράτωση της θείας λειτουργίας, ακολουθούσε χορός στον χώρο του ξωκλησιού, ενώ το βράδυ πραγματοποιούνταν το μεγάλο πανηγύρι στο μεσοχώρι, με συμμετοχή κατοίκων και επισκεπτών από τα γύρω χωριά. Το πανηγύρι συνεχίζεται μέχρι σήμερα, τόσο στο πάνω όσο και στο κάτω χωριό.
Αξίζει να σημειωθεί ότι πολιούχος άγιος του Κουκλεσίου είναι ο Άγιος Νικόλαος, ωστόσο ο Άι-Λιας παραμένει άρρηκτα δεμένος με τη λαϊκή παράδοση και τη γιορτινή ζωή του τόπου.
Το ξωκλήσι του Αϊ-Γιώργη λειτουργεί κάθε χρόνο την ημέρα της εορτής του Αγίου Γεωργίου.
Παλαιότερα, μετά τη θεία λειτουργία, ακολουθούσε αγιασμός και χορός στο προαύλιο του ξωκλησιού, διατηρώντας ζωντανό το έθιμο της ανοιξιάτικης συνάντησης των κατοίκων.
Από εκεί μπορείς να δεις με καθαρό καιρό ακόμα και την Πρέβεζα και την Λευκάδα
Η Τρύπα Τσαούσας βρίσκεται δίπλα στον Αηλιά, στο βουνό, καθώς ανεβαίνεις προς Παπαδάτες. Σύμφωνα με όσα λένε οι παλαιότεροι, δημιουργήθηκε από μια βόμβα αεροπλάνου και αργότερα οι ντόπιοι την χρησιμοποιούσαν ως κρυψώνα για να προστατευτούν από τις γερμανικές επιθέσεις. Είναι δηλαδή και ένα σημείο με ιστορική σημασία για την περιοχή.
Το Κουκλέσι έχει μια ξεχωριστή φυσική ομορφιά που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από πιο διαφημισμένα μέρη. Υπάρχει ένα δίκτυο χωμάτινων διαδρομών πάνω από 30 χιλιόμετρα που επιτρέπει σε κάθε επισκέπτη να εξερευνήσει το τοπίο με τα πόδια. Κατά καιρούς, ορειβατικοί σύλλογοι έχουν επισκεφθεί την περιοχή και έχουν εντυπωσιαστεί από την παρθένα φύση. Υπάρχουν όμορφα μονοπάτια, φυσικές πηγές και διαδρομές που ξεκινούν από τον ποταμό Λούρο και φτάνουν μέχρι την Τρύπα της Τσαούσας. Είναι ένα τοπίο ιδανικό για περπάτημα και εξερεύνηση, γεμάτο αυθεντική και ανέγγιχτη φύση.
Κοντά στο χωριό Άγιος Γεώργιος, σε απόσταση περίπου 14 χιλιομέτρων, μπορείτε να επισκεφθείτε το Ρωμαϊκό Υδραγωγείο, καθώς και την είσοδο του Κοκκινοπηλός.
Στον Δήμος Ζηρού, κοντά στη Φιλιππιάδα, βρίσκεται η Λίμνη Ζηρού, σε απόσταση περίπου 20 χιλιομέτρων.
Στις πηγές του ποταμός Λούρος θα βρείτε τη Λίμνη Βηρού, σε απόσταση περίπου 11 χιλιομέτρων.
Πριν φτάσετε στα Ιωάννινα, σε απόσταση περίπου 30 χιλιομέτρων, βρίσκεται το Μουσείο Βρέλλη, ενώ σε απόσταση περίπου 15 χιλιομέτρων από το Κουκλέσι μπορείτε να επισκεφθείτε το Μουσείο Πολέμου.
Χάρη στην εξαιρετική διατήρησή της μέσα στους αιώνες, η Αρχαία Νικόπολη δίνει σήμερα στον επισκέπτη τη δυνατότητα να θαυμάσει από κοντά τη ρωμαϊκή αρχιτεκτονική και πολεοδομία. Το μνημείο όμως που εξακολουθεί να εντυπωσιάζει περισσότερο είναι το ρωμαϊκό υδραγωγείο της.
Πρόκειται για ένα σπουδαίο τεχνικό έργο της αρχαιότητας, που βασίστηκε σε ένα εκτεταμένο δίκτυο μήκους περίπου 50 χιλιομέτρων, μέσω του οποίου αξιοποιήθηκαν οι πηγές του ποταμού Λούρου. Χάρη σε αυτό, καλύπτονταν οι υδρευτικές ανάγκες μιας μεγάλης πόλης, η οποία εκτιμάται ότι αριθμούσε έως και 150.000 κατοίκους.
Η Νικόπολη ιδρύθηκε το 31 π.Χ. από τον Οκταβιανό Αύγουστο, ως σύμβολο της νίκης του στη ναυμαχία του Ακτίου απέναντι στον Μάρκο Αντώνιο και την Κλεοπάτρα. Στη συνέχεια εξελίχθηκε σε σημαντικό διοικητικό και πολιτικό κέντρο, παίζοντας καθοριστικό ρόλο στον εκρωμαϊσμό και τον έλεγχο της δυτικής Ελλάδας.
Αν και το υδραγωγείο ίσως ξεκίνησε στα χρόνια του Αυγούστου, οι νεότερες μελέτες τοποθετούν την ολοκλήρωσή του στον 2ο αιώνα μ.Χ., επί αυτοκράτορα Αδριανού. Το έργο συνδύαζε εναέριες τοξωτές κατασκευές, επίγειους αγωγούς και σήραγγες λαξευμένες στους λόφους του Κοκκινόπυλου, ξεπερνώντας υψομετρική διαφορά περίπου 80 μέτρων.
Τα κατάλοιπα του υδραγωγείου είναι ακόμη ορατά σε διάφορα σημεία της ευρύτερης περιοχής, προσφέροντας μια μοναδική εικόνα της ρωμαϊκής τεχνογνωσίας. Γνωρίζουμε ότι έγιναν εργασίες συντήρησης γύρω στο 350 μ.Χ., ενώ το υδραγωγείο φαίνεται να εγκαταλείφθηκε μετά τις καταστροφικές επιδρομές του 6ου αιώνα.
Η Αρχαία Νικόπολη βρίσκεται 8 χιλιόμετρα βόρεια της Πρέβεζας, στη χερσόνησο μεταξύ του Αμβρακικού κόλπου και του Ιονίου πελάγους, με εύκολη πρόσβαση από την εθνική οδό Πρέβεζας–Ιωαννίνων.
Τμήματα του υδραγωγείου είναι επισκέψιμα σε διάφορες θέσεις της διαδρομής του, όπως στον Αρχάγγελο, τη Στεφάνη, τη Σκάλα Λούρου, καθώς και κοντά στις πηγές του Λούρου, στο σημερινό χωριό Άγιος Γεώργιος, λίγα χιλιόμετρα βόρεια της Φιλιππιάδας.
Ο Κοκκινοπηλός αποτελεί ένα μοναδικό γεωλογικό, φυσικό και αρχαιολογικό φαινόμενο στη βαλκανική χερσόνησο. Άργιλος, φύση και χρόνος συνεργάστηκαν για να δημιουργήσουν ένα πραγματικό «μικρό θαύμα» στην καρδιά της Περιφερειακής Ενότητας Πρέβεζα.
Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό σύμπλεγμα λόφων εντός των διοικητικών ορίων του Δήμος Ζηρού, που δημιουργεί μια σχεδόν σεληνιακή και απόκοσμη εικόνα. Όποιος περπατήσει σε αυτά τα χώματα και περιηγηθεί ανάμεσα στους λόφους, βιώνει ένα τοπίο διαφορετικό από οτιδήποτε άλλο στην περιοχή.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι το φαινόμενο φτάνει έως και την προϊστορική περίοδο. Ο επισκέπτης «χάνεται» ανάμεσα σε λοφίσκους και χαράδρες κόκκινου χρώματος, σε μια χαρακτηριστική «κόκκινη γη» (terra rossa), όπως την αποκάλεσαν Ισπανοί περιηγητές.
Ένα τοπίο όπου η φράση του Κάφκα «όποιος διατηρεί την ικανότητα να βλέπει την ομορφιά, δεν γερνάει ποτέ» μοιάζει να βρίσκει απόλυτη εφαρμογή.
Ιδιαίτερης σημασίας είναι και τα αρχαιολογικά ευρήματα της Παλαιολιθικής Εποχής και της Εποχής του Χαλκού, που έχουν εντοπιστεί στη θέση Ασπροχάλικο, πολύ κοντά στον Κοκκινοπηλό, επιβεβαιώνοντας τη μακραίωνη ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή.
Ο Κοκκινοπηλός μπορεί να επισκεφθεί από δύο σημεία:
1. Από την Εθνική Οδό Πρέβεζας–Ιωαννίνων
Σταθμεύετε κοντά στο χωριό Άγιος Γεώργιος και περπατάτε περίπου 500 μέτρα μέχρι να φτάσετε στους λόφους.
2. Από την επαρχιακή οδό Λίμνη Ζηρού – Ριζοβούνι – Στεφάνη
Αφήνετε το αυτοκίνητο στο σημείο όπου υπάρχει σήμανση «προς Κοκκινοπηλό» και ακολουθείτε πεζοπορική διαδρομή μέσα στο δάσος μήκους περίπου 1,5 χλμ., η οποία οδηγεί απευθείας στο τοπίο του Κοκκινοπηλού.
Η Λίμνη Ζηρού, γνωστή και ως Λίμνη Ζηρός, βρίσκεται στα ανατολικά του Νομός Πρέβεζας και αποτελεί ένα αυθεντικό μνημείο της φύσης, με ομορφιά εφάμιλλη λιμνών της Κεντρικής Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής.
Στα δυτικά της υψώνονται τα Θεσπρωτικά όρη, ενώ πολύ κοντά στα ανατολικά της κυλά ο ποταμός Λούρος, με τον οποίο η λίμνη επικοινωνεί υπόγεια. Λίγο βορειότερα συναντά κανείς τον Κοκκινοπηλός, μια εντυπωσιακή ομάδα λόφων από ερυθρό άργιλο, με ιδιαίτερο γεωλογικό και αρχαιολογικό ενδιαφέρον.
Σύμφωνα με επιστημονικές εκτιμήσεις, η Λίμνη Ζηρού ήταν αρχικά σκεπαστή, δηλαδή αποτελούσε σπήλαιο, η οροφή του οποίου κατέρρευσε πριν από περίπου 10.000 χρόνια, σχηματίζοντας τη σημερινή λίμνη.
Με μήκος περίπου 900 μέτρα και πλάτος 600 μέτρα, τα νερά της δημιουργούν έναν φυσικό «καθρέφτη», χαρίζοντας στον επισκέπτη ένα μοναδικό θέαμα μέσα σε ένα κατάφυτο περιβάλλον. Χιλιάδες είδη χλωρίδας και πανίδας συνθέτουν ένα σκηνικό ιδανικό για χαλάρωση, ευεξία, δραστηριότητες και απόλαυση της φύσης. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα φυσικό πάρκο, δημιουργημένο αποκλειστικά από τη δύναμη της φύσης.
Το όνομα της λίμνης θεωρείται ότι έχει σλαβική προέλευση, στοιχείο που μαρτυρά τη μεσαιωνική παρουσία διαφορετικών πληθυσμών στην Ήπειρο και αναδεικνύει την ιστορικότητα της περιοχής. Τα κτίρια της πρώην Παιδόπολης, βόρεια της λίμνης, αποτελούν επίσης μνήμη μιας δύσκολης περιόδου της νεότερης ελληνικής ιστορίας, του Εμφυλίου Πολέμου.
Η Λίμνη Ζηρού κατέχει σημαντική θέση και στη λαϊκή παράδοση. Σύμφωνα με τοπικό μύθο, η δημιουργία της αποδίδεται στην ιστορία δύο αδελφών και ενός αγγέλου, αφήγηση που παραπέμπει στα Σόδομα και τα Γόμορρα και μεταφέρεται από γενιά σε γενιά.
- Εύκολη πρόσβαση με αυτοκίνητο
- Ιδανικός προορισμός για ποδηλασία, πικ-νικ, πεζοπορία, χαλάρωση και ήπια άσκηση
- Σε απόσταση μόλις 2 χλμ. από την πόλη της Φιλιππιάδα
- Στην ανατολική όχθη λειτουργεί εστιατόριο–καφέ με πανοραμική θέα στη λίμνη
- Δυνατότητα εναλλακτικών δραστηριοτήτων (canoe–kayak, τοξοβολία κ.ά.)
- Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες διοργανώνεται το Zero Festival, μουσικό–πολιτιστικό φεστιβάλ
- Λειτουργεί Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης
Αν αναζητάτε έναν προορισμό που θα σας εντυπωσιάσει με την αυθεντική και ανέγγιχτη φυσική του ομορφιά, τότε οι πηγές του ποταμού Λούρου και η Λίμνη Βηρού είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεστε. Γνωστές και ως η «Γαλάζια Λίμνη» των Ιωαννίνων, αποτελούν ένα πραγματικό στολίδι της Ηπείρου, το οποίο παραμένει ακόμη σχετικά άγνωστο στους περισσότερους επισκέπτες.
Λίμνη Βηρού – Ένα σκηνικό βγαλμένο από όνειρο
Λίγα χιλιόμετρα έξω από τα Ιωάννινα, κοντά στο χωριό Βουλιάστα και στον δρόμο προς την Άρτα, βρίσκεται η Λίμνη Βηρού. Πρόκειται για ένα τοπίο που μοιάζει να έχει ξεπηδήσει από καμβά ζωγράφου, με πεντακάθαρα γαλαζοπράσινα νερά που αλλάζουν αποχρώσεις ανάλογα με το φως και τη διάθεση του ουρανού.
Σε υψόμετρο 296 μέτρων, η μικρή αυτή λίμνη, με διάμετρο περίπου 93 μέτρα και μέγιστο βάθος 10 μέτρα, τροφοδοτεί τον ποταμό Λούρο με κρυστάλλινα νερά που αναβλύζουν από τα έγκατα της γης. Το αποτέλεσμα είναι μια σχεδόν τέλεια φυσική πισίνα, που προσφέρει ένα μαγευτικό θέαμα σε όσους την ανακαλύπτουν.
Η περιοχή είναι ιδανική για όσους θέλουν να ξεφύγουν από την καθημερινότητα και να απολαύσουν τη φύση σε όλο της το μεγαλείο. Πλούσια βλάστηση αγκαλιάζει τη λίμνη, καθιστώντας το σημείο κατάλληλο για ήπιους περιπάτους, πικ-νικ στη σκιά των δέντρων και στιγμές απόλυτης ηρεμίας. Οι πιο τολμηροί μπορούν να δοκιμάσουν μια σύντομη βουτιά στα παγωμένα νερά, αν και το βάθος και η χαμηλή θερμοκρασία τα καθιστούν περισσότερο ιδανικά για θαυμασμό παρά για κολύμπι.
Ο Λούρος πηγάζει από το όρος Τόμαρος και διανύει περίπου 80 χιλιόμετρα πριν καταλήξει στον Αμβρακικό κόλπο. Στη διαδρομή του περνά μέσα από φαράγγια, δημιουργεί μικρές λίμνες και ποτίζει εύφορες πεδιάδες, φιλοξενώντας ένα πλούσιο και μοναδικό οικοσύστημα χλωρίδας και πανίδας.
Η σημασία του ποταμού είναι γνωστή ήδη από την αρχαιότητα, καθώς αποτέλεσε βασική πηγή ύδρευσης για μεγάλες πόλεις της εποχής, όπως η Αρχαία Νικόπολη, μία από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Ελλάδας. Σημαντικό μνημείο της περιοχής αποτελεί και το ρωμαϊκό υδραγωγείο, που κατασκευάστηκε το 31 π.Χ. από τον Οκταβιανό Αύγουστο, τμήματα του οποίου σώζονται έως σήμερα κοντά στο χωριό Άγιος Γεώργιος.
Το Μουσείο Ελληνικής Ιστορίας Παύλου Βρέλλη, γνωστό και ως Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων, βρίσκεται κοντά στα Ιωάννινα και αποτελεί το πιο γνωστό μουσείο του είδους του στην Ελλάδα. Δημιουργήθηκε εξ ολοκλήρου από τον γλύπτη Παύλο Βρέλλη και άνοιξε στο κοινό το 1995.
Φιλοξενεί περίπου 150 κέρινα ομοιώματα σε 36 θεματικές ενότητες, που καλύπτουν 24 αιώνες ελληνικής ιστορίας, με έμφαση στη νεότερη ιστορία της Ηπείρου. Τα εκθέματα παρουσιάζονται σε φυσικό μέγεθος, μέσα σε ρεαλιστικά σκηνικά, προσφέροντας στον επισκέπτη μια βιωματική εμπειρία ιστορίας.
- Φαρμακείο Ντούλα Δήμητρα -Κερασωνας Πρεβέζης
- Φαρμακείο Ντούμας Ευάγγελος- Χανι τεροβου
- Σούπερ Μάρκετ Χάνι -χανι Τεροβου
- Σούπερ Μάρκετ Λαΐνας -Παναγια πρεβεζης
- Σούπερ Μάρκετ κερασωνας
Στο Κουκλέσι
- Καφενείο
- Παντοπωλείο
- Ψησταριά Ο Παράδεισος
Σε κοντινά χωριά (Χάνι Τερόβου – Νέα Μουσιωτίτσα – Παναγιά – Κερασώνας)
Θα βρείτε εστιατόρια, ψησταριές και καφέ. Ενδεικτικά:
- Συνάντηση
- Δίπλα στο Ποτάμι
- Μαγειράκος
- Ο Πλάτανος
- Ο Μύλος
Κτήμα Βασιληγιάννη
Καλωσορίσατε στο πετρόχτιστο κατάλυμά μας στο Κουκλέσι Ιωαννίνων!
